Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”, w skrócie WiN, było największą i najlepiej zorganizowaną strukturą polskiego podziemia niepodległościowego po zakończeniu II wojny światowej. Powstało 2 września 1945 roku w Warszawie z inicjatywy byłych oficerów Armii Krajowej, którzy po jej rozwiązaniu nie chcieli zaprzestać walki o suwerenność Polski. Ich celem nie była już otwarta walka zbrojna, lecz działalność polityczna i informacyjna, skierowana przeciwko sowietyzacji kraju i budowie systemu komunistycznego podporządkowanego Związkowi Sowieckiemu.
Organizację założyli m.in. płk Jan Rzepecki, ppłk Antoni Sanojca i płk Franciszek Niepokólczycki. Pierwszy prezes, Jan Rzepecki, uważał, że kontynuowanie działań zbrojnych nie ma sensu wobec przeważających sił NKWD i Urzędu Bezpieczeństwa. Dlatego postulował przekształcenie struktur konspiracyjnych w organizację o charakterze cywilnym, której zadaniem miało być informowanie społeczeństwa i Zachodu o rzeczywistym charakterze nowego reżimu.
Zrzeszenie WiN szybko rozwinęło się w całym kraju. Struktura dzieliła się na cztery Zarządy Główne, z których każdy działał w innych warunkach i pod różnym kierownictwem. Największy zasięg miały okręgi południowe – Lubelski, Rzeszowski, Krakowski i Białostocki – gdzie funkcjonowały oddziały zbrojne kontynuujące walkę z aparatem bezpieczeństwa. Mimo deklaracji o cywilnym charakterze działalności, WiN nie uniknęło starć z reżimem – jego członkowie byli aresztowani, torturowani i mordowani przez funkcjonariuszy komunistycznych służb.
W latach 1946–1947 WiN współpracowało z Polskim Stronnictwem Ludowym Stanisława Mikołajczyka, próbując wspierać legalną opozycję w walce o wolne wybory. Zrzeszenie prowadziło też intensywną działalność propagandową – wydawało biuletyny, ulotki i raporty informujące o fałszowaniu wyborów, terrorze UB i obecności wojsk sowieckich w Polsce.
Kolejni prezesi – Franciszek Niepokólczycki i Łukasz Ciepliński „Pług” – starali się utrzymać kontakt z Zachodem oraz podtrzymać ducha oporu w społeczeństwie. W wyniku działań UB i NKWD, które przeniknęły struktury WiN, organizacja stopniowo ulegała rozbiciu. W 1947 roku wielu jej członków zostało aresztowanych, a w latach 1950–1951 rozbito ostatnie komórki konspiracji.
Symbolicznym końcem Zrzeszenia było rozbicie IV Zarządu Głównego WiN, kierowanego przez ppłk. Łukasza Cieplińskiego. W 1951 roku Ciepliński i jego najbliżsi współpracownicy zostali rozstrzelani w więzieniu mokotowskim w Warszawie. Ich szczątki, do dziś nieodnalezione, spoczywają prawdopodobnie w nieoznaczonych mogiłach na tzw. „Łączce”.
Mimo likwidacji, WiN stało się trwałym symbolem niezłomnej walki o wolność i niepodległość Polski. Członkowie organizacji, nazywani dziś Żołnierzami Niezłomnymi, byli spadkobiercami tradycji Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego. Ich poświęcenie i wierność przysiędze żołnierskiej przypominają, że nawet w czasach totalitarnego zniewolenia można było pozostać wiernym ideom wolności i honoru.
