Stanisław August
Elekcyjny król Polski, ostatni władca I Rzeczpospolitej. Urodził się 17 stycznia 1732 w Wołczynie na Białorusi. Był synem wpływowego, ale niezbyt zamożnego arystokraty, Stanisława Poniatowskiego. Starannie wykształcony, w 1748 roku rozpoczął karierę w kancelarii litewskiej. Był posłem na sejmy, od 1755 roku stolnikiem litewskim. Przez kilka lat przebywał w Petersburgu, wpierw jako sekretarz posła angielskiego, a następnie poseł saski. Wdał się wówczas w romans z żoną rosyjskiego następcy tronu, przyszłą carycą Katarzyną Wielką. Przy jej wsparciu, wysunięty przez rodzinę Czartoryskich, którymi się wysługiwał, został w 1764 roku obrany polskim królem. Mecenas sztuki i reformator, podejmował w większości nieudane próby unowocześnienia polskiego systemu politycznego i ukrócenia panującej niemocy państwa. Od 1768 roku zmagał się z zawiązaną przez część szlachty konfederacją barską. W 1772 roku nie zdołał powstrzymać pierwszego rozbioru państwa, dokonanego wspólnie przez Prusy, Austrię i Rosję. Jego projekt zmiany ustroju stał się podstawą konstytucji 3 maja przyjętej w 1791 roku. Rok później do kraju wkroczyły wojska rosyjskie, a w roku 1793 doszło do drugiego rozbioru Polski. Stanisław August stracił realną władzę, a po wybuchu insurekcji kościuszkowskiej stał się zakładnikiem powstańców. W 1795 roku, na polecenie carycy Katarzyny II, wyjechał z Warszawy do Grodna i podpisał akt swojej abdykacji. Od państw zaborczych otrzymał dożywotnią pensję, tym potrzebniejszą, że uchodził za jednego z najbardziej zadłużonych monarchów na kontynencie. Zmarł 12 lutego 1798 roku w Petersburgu.
Pokaż więcej