3 Dywizja Strzelców Karpackich

Dywizja ta powstała w maju 1942 r. na terenie Palestyny wskutek połączenia Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich z 9 i 10 Dywizją Piechoty przybyłymi z ZSRR. W okresie września - listopada 1942 r. 21 lipca 1943 r. rozkazem Naczelnego Wodza wydzielono z Armii Polskiej na Wschodzie 2 Korpus Polski, którego dowódcą został gen. dyw. Władysław Anders. 3 DSK stała się jego podstawą. Wzięła ona udział w walkach w dniach 11-29 maja o przełamanie Linii Gustawa, której kluczowym punktem oporu był klasztor na Monte Cassino. W bitwie tej Karpatczycy mieli za zadanie opanować wzgórze 593, 569 oraz farmę Massa Albaneta, które to zadania wykonali w drugim decydującym szturmie rozpoczętym nocą 16 maja 1944 r. 18 maja patrol 12 Pułku Ułanów Podolskich zatknął biało-czerwoną flagę na ruinach klasztoru. 25 maja, w ramach oczyszczania terenu z resztek wojsk niemieckich, 3 DSK zajęła Piedimonte. Wkrótce przed Dywizją stanęło nowe zadanie - przełamanie Linii Gotów, systemu umocnień opierających się o stoki Apeninu Toskańskiego. 18 czerwca wyzwoliła miasto Pescara, po czym napotkała opór nad rzeką Chienti, który został przełamany 30 czerwca 1944 r. Karpatczycy mieli prowadzić działania zmylające podczas bitwy o Ankonę. Natarcie ruszyło 17 lipca, zajęto miasto Offagna, co umożliwiło obejście miasta od tyłu. W dniu 18 lipca jednostki 3 DSK wkroczyły do Ankony. 31 sierpnia piechurzy zajęli główny punkt oporu - miasto Pesaro. W dniach 6-17 grudnia 1944 roku wzięła udział w natarciu nad rzeką Senio, a po jej osiągnięciu zajmowała tam pozycję obronną, do kwietnia 1945 roku. Ostatnią operacją, w której uczestniczyła 3 Dywizja Strzelców Karpackich, była ofensywa w Dolinie Lombardzkiej, która miała miejsce na przełomie kwietnia i maja 1945 roku. W ramach działań II Korpus Polski otrzymał za zadanie sforsowanie rzeki Senio na północ od miasta Faenza, osiągnąć szosę Ferrara-Bolonia i opanować Bolonię. 9 kwietnia ruszyło natarcie, poprzedzone ostrzałem 1200 dział i nalotem 700 bombowców. Przyczółki miała zdobyć 3 Dywizja, po czym do akcji miały ruszyć pozostałe jednostki. Ostatecznie jednostki 3 DSK wkroczyły do Bolonii w dniu 21 kwietnia 1945 r. Te działania zakończyły szlak bojowy Dywizji. Po zakończeniu II wojny światowej 3 Dywizja Strzelców Karpackich pozostała na terenie Włoch wraz z całym Korpusem w składzie wojsk okupacyjnych. W 1947 roku została przeniesiona na teren Wielkiej Brytanii i tam zdemobilizowana. Dowódcami 3 Dywizji Strzelców Karpackich byli : w okresie 3.05.1942-06.08.1943 r. - gen. bryg. Stanisław Kopański, a od 06.08.1943 r. gen. dyw. Bronisław Duch, który funkcję tę pełnił do demobilizacji jednostki w 1947 r.