Zofia Kossak-Szczucka (1889–1968) była wybitną polską pisarką, publicystką i działaczką konspiracyjną, jedną z najważniejszych postaci polskiego życia intelektualnego XX wieku. Urodziła się 10 sierpnia 1889 r. w Kośminie (obecnie Kośmin Wielki) w rodzinie o silnych tradycjach artystycznych i patriotycznych. Była wnuczką malarza Juliusza Kossaka i córką Tadeusza Kossaka, co od najmłodszych lat kształtowało jej wrażliwość na historię i kulturę narodową.
Po ukończeniu nauki w kraju i za granicą (m.in. w Szwajcarii) zajęła się działalnością literacką. Jej twórczość, silnie osadzona w tradycji chrześcijańskiej i narodowej, przyniosła jej szerokie uznanie. Do najważniejszych dzieł należą powieści historyczne „Krzyżowcy”, „Bez oręża”, „Złota wolność”, a także wspomnieniowa książka „Pożoga”, opisująca dramatyczne wydarzenia rewolucji bolszewickiej na Kresach. Kossak-Szczucka była pisarką głęboko wierzącą, a jej poglądy często wywoływały żywe dyskusje w środowiskach intelektualnych.
Podczas II wojny światowej aktywnie zaangażowała się w działalność konspiracyjną. W 1942 r. była współzałożycielką Rady Pomocy Żydom „Żegota”, jedynej w okupowanej Europie państwowej organizacji podziemnej powołanej do ratowania Żydów. W tym samym roku ogłosiła głośny „Protest”, w którym publicznie potępiła zagładę narodu żydowskiego, wzywając Polaków do moralnego sprzeciwu wobec niemieckich zbrodni.
W 1943 r. została aresztowana przez Gestapo i osadzona na Pawiaku, a następnie deportowana do KL Auschwitz-Birkenau. Dzięki staraniom polskiego podziemia została wykupiona i odzyskała wolność, po czym kontynuowała działalność konspiracyjną aż do końca wojny. Po 1945 r., wobec represji komunistycznych, wyemigrowała do Wielkiej Brytanii, gdzie pozostała przez kilkanaście lat.
Do Polski powróciła w 1957 r. Zmarła 9 kwietnia 1968 r. w Bielsku-Białej. Pośmiertnie została uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. Zofia Kossak-Szczucka pozostaje symbolem odwagi cywilnej, odpowiedzialności moralnej i bezkompromisowej postawy w obliczu największych tragedii XX wieku.
