Wileńska Brygada Armii Krajowej - Dziennik historii

W Żarnowcu urodził się por. Marian Pluciński ps. „Mścisław” żołnierz Armii Krajowej, uczestnik wojny obronnej, dowódca 4. Szwadronu V Brygady Wileńskiej Armii Krajowej, oficer VI Wileńskiej Brygady Armii Krajowej. Aresztowany przez komunistów 21 kwietnia 1946 roku. 25 czerwca 1946 roku został skazany na karę śmierci, wyrok wykonano trzy dni później.

W Witebsku urodził się płk Zygmunt Błażejewicz ps. „Zygmunt”. Był żołnierzem SZP-ZWZ-AK w grupie „Niemenczyn” Od września 1943 r. w 6 Wileńskiej Brygadzie AK, a po wojnie został dowódcą 1 szwadronu w 5 Wileńskiej Brygadzie AK.

Urodził się Jerzy Lejkowski ps. „Szpagat”, (na zdjęciu z lewej) harcerz, podporucznik czasu wojny w 5. Wileńskiej Brygadzie AK. Ciężko ranny w walce, aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa 6 lipca 1948 roku, skazany na karę śmierci, zamienioną na 15 lat więzienia.

Urodziła się we wsi Guszczewina na Podlasiu sanitariuszka 5 Wileńskiej Brygady AK Danuta Siedzikówna ps. „Inka”. Została rozstrzelana przez komunistów w 1946 roku.

We wsi Worziany na Wileńszczyźnie, dowodzona przez porucznika Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka” 5. Wileńska Brygada AK, stoczyła bój z prawie stuosobowym oddziałem niemieckim. Starcie zakończyło się zwycięstwem polskich żołnierzy.

5. Brygada Wileńska AK pod dowództwem mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszka odniosła zwycięstwo nad Sowietami w bitwie pod Radziuszami. Polacy zostali zaatakowani przez partyzantkę Sowiecką mimo układu o wzajemnej nieagresji.

W nocy z 29 na 30 marca została zaatakowana przez partyzantów 3 Brygady Wileńskiej, przy wsparciu 7 Brygady por. Wilhelma Tupikowskiego ps. „Wilhelm” miejscowość Nowe Troki (okolice Wilna). Udane natarcie pozwoliło przejąć sporą ilości pieniędzy, żywności, umundurowania i broni. Uderzenie było znakomicie zaplanowane. Po tej akcji żołnierze „Trójki” po raz pierwszy otrzymali żołd.

W kościele Wniebowzięcia NMP w Turgielach w uroczystej mszy rezurekcyjnej uczestniczyli żołnierze por. Gracjana Fróga ps. „Szczerbiec” z Kompani Szturmowej 3 Brygady Wileńskiej AK.

Wskutek ran odniesionych w walce z żołnierzami sowieckiej grupy zwiadowczej w pobliżu Raubiszek na Wileńszczyźnie zmarł ppor. Sergiusz Zyndram-Kościałkowski ps. „Fakir”. Był żołnierzem Egzekutywy 5 Wileńskiej Brygady AK oraz 1 Wileńskiej Brygady AK. Organizator oddziału samoobrony przed Sowietami.

W wyniku donosu, aresztowany został por. Marian Pluciński ps. „Mścisław” (z prawej). W okresie kampanii wiosenno-letniej 1945 r. dowodził 4 szwadronem 5 Brygady Wileńskiej AK. Po intensywnym śledztwie, w którym zachował nieugiętą postawę, został w trybie doraźnym skazany na karę śmierci i zamordowany w Białymstoku 28 kwietnia 1946 roku.

2 Szwadron 6 Brygady Wileńskiej AK pod dowództwem ppor. Waleriana Nowackiego ps. „Bartosz” opanowuje Brańsk, rozbija posterunek MO i likwiduje komendanta ds.politycznych i konfidenta UB Żyda Eliasza Ostapczuka.

Funkcjonariusze MBP aresztowali w Osielcu niedaleko Makowa Podhalańskiego, legendarnego dowódcę V Wileńskiej Brygady AK, a następnie oddziałów partyzanckich eksterytorialnego Wileńskiego Okręgu AK, majora Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”.

Aresztowany został przez łódzki UB Gracjan Fróg ps. „Szczerbiec” kapitan piechoty Wojska Polskiego, w czasie wojny obronnej dowódca szwadronu techniczno-gospodarczego 33 Dywizjonu Pancernego Wileńskiej Brygady Kawalerii, żołnierz 6. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, dowódca 3 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.

We wsi Czaje Wólka w województwie podlaskim zmarł w wieku 43 lat kapitan Armii Krajowej, dwódca 6 Brygady Wileńskiej Władysław Łukasiuk ps. „Młot”.

W Warszawie rozpoczął się proces byłych członków Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej wśród których był major Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka”. Pozostałymi oskarżonymi byli: podpułkownik Antoni Olechnowicz, kapitan Henryk Borowski, podporucznik Lucjan Minkiewicz, Wanda Minkiewicz i Lidia Lwow.

Zidentyfikowane zostało ciało kolejnej z ofiar terroru komunistycznego Danuty Siedzikówny ps. „Inka”.