ppor. pilot Josef František

Josef František urodził się 7 października 1914 roku w Otaslavicach na Morawach. Był jednym z najwybitniejszych, a zarazem najbardziej niesubordynowanych i bezkompromisowych asów myśliwskich okresu II wojny światowej. Swoją przygodę z lotnictwem rozpoczął w 1934 roku, wstępując do Czechosłowackich Sił Powietrznych. Początkowo przeszedł szkolenie w Szkole Lotniczej w Prościejowie, a następnie służył jako pilot myśliwski i zwiadowczy w kilku eskadrach. Już na początku kariery dał się poznać jako pilot o fenomenalnych umiejętnościach pilotażowych, ale też jako człowiek o trudnym charakterze, skłonny do łamania regulaminów i dyscypliny wojskowej. Po aneksji Czechosłowacji przez III Rzeszę w marcu 1939 roku, František zdecydował się na ucieczkę do Polski, która jako jedna z pierwszych stawiała opór niemieckiej ekspansji.

W maju 1939 roku oficjalnie wstąpił do Lotnictwa Wojskowego II Rzeczypospolitej. Początkowo przydzielono go do bazy w Dęblinie, gdzie pełnił funkcję instruktora. Podczas kampanii wrześniowej wykazał się ogromną odwagą, wykonując loty rozpoznawcze i łącznikowe na nieuzbrojonych maszynach typu RWD-8 oraz Potez XXV. Pod koniec walk, na pokładzie samolotu bombowego PZL.37 Łoś, ewakuował się wraz z polskim personielem do Rumunii. Po ucieczce z obozu internowania przedostał się na Bliski Wschód, a stamtąd drogą morską dopłynął do Francji. Tam z własnej woli odmówił dołączenia do tworzących się jednostek czechosłowackich, decydując się na pozostanie w strukturach lotnictwa polskiego, z którego pilotami mocno się zżył podczas dramatycznych walk we wrześniu.

Po upadku Francji w czerwcu 1940 roku ewakuował się do Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymał stopień sierżanta (w polskiej nomenklaturze plutonowego, a później pośmiertnie podporucznika) i został przydzielony do legendarnego Dywizjonu 303 im. Tadeusza Kościuszki. To właśnie podczas bitwy o Anglię we wrześniu 1940 roku talent Františka rozbłysnął pełnym blaskiem. Pilotując myśliwiec Hawker Hurricane, wypracował własną, niezwykle ryzykowną, ale potężną taktykę: po rozproszeniu formacji wroga odłączał się od reszty dywizjonu i samotnie polował na niemieckie samoloty nad kanałem La Manche. Choć jego niesubordynacja doprowadzała dowódców do wściekłości, jego niebywała skuteczność sprawiła, że dowództwo RAF przymykało oko na te samotne misje. W ciągu zaledwie jednego miesiąca, od 2 do 30 września 1940 roku, zestrzelił na pewno 17 niemieckich samolotów, stając się najskuteczniejszym alianckim pilotem całej bitwy o Anglię.

Błyskotliwą karierę młodego asa przerwała tragedia. 8 października 1940 roku Josef František zginął w katastrofie lotniczej w Cuddington Way pod Londynem, powracając z rutynowego lotu patrolowego. Przyczyny wypadku do dziś nie zostały w pełni wyjaśnione - podejrzewa się zmęczenie bojowe, błąd pilota podczas wykonywania ewolucji nad domem swojej dziewczyny lub awarię maszyny. Za swoje bezprzykładne męstwo został pośmiertnie odznaczony najwyższymi orderami, w tym brytyjskim Distinguished Flying Medal (DFM) z baretką oraz polskim Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Spoczął na cmentarzu wojskowym w Northolt, pozostając symbolem braterstwa broni trzech narodów: czeskiego, polskiego i brytyjskiego.