por. Stanisław Grabda ps. „Bem”

por. Stanisław Grabda ps. „Bem”

Odznaczenia

Medal
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Por. Stanisław Grabda ps. „Bem” (1916–1953) – żołnierz podziemia antyniemieckiego i antykomunistycznego, oficer NSZ i uczestnik powojennej konspiracji na Kielecczyźnie. Urodził się 3 grudnia 1916 r. w Przededworzu koło Chmielnika. W 1938 r. ukończył gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Kielcach oraz kurs w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty.

W kampanii wrześniowej 1939 r. walczył w 4 Pułku Piechoty w ramach Armii „Łódź”, został ranny i trafił do niewoli, z której uciekł. W 1940 r. wstąpił do konspiracji: najpierw Związku Jaszczurczego, później do NOW, a następnie do NSZ, używając pseudonimów „Vir-Olszyna”, a później „Bem”.

Od marca 1943 r. pełnił funkcję instruktora V Okręgu Wojskowego NSZ. Organizował struktury konspiracyjne, prowadził szkolenia, wywiad i dywersję na Kielecczyźnie i Lubelszczyźnie. W 1944 r. służył w 204. Pułku Piechoty Ziemi Kieleckiej NSZ, a w sierpniu tego samego roku został dowódcą 1. kompanii I batalionu. W listopadzie 1944 r. odszedł z Brygady Świętokrzyskiej i wstąpił do Batalionu Szturmowego „Tobruk” 106 Dywizji AK, z którym walczył do stycznia 1945 r.

Po wojnie ukrywał się przed represjami NKWD i UB. W 1947 r. ujawnił się w ramach amnestii i osiedlił w Gdańsku-Oliwie. 16 stycznia 1950 r. został aresztowany przez UB. Po brutalnym śledztwie Wojskowy Sąd Rejonowy w Kielcach skazał go 30 sierpnia 1952 r. na karę śmierci za rzekomą „działalność na rzecz obcego państwa”.

Wyrok wykonano 15 kwietnia 1953 r. w więzieniu w Kielcach. Miejsce jego pochówku pozostaje nieznane. W 2019 r. został pośmiertnie awansowany do stopnia kapitana.

Pokaż więcej

DZIENNIK HISTORII: ZOBACZ WIĘCEJ

3 Grudnia 1916 (109 lat temu)

Dziennik Historii Polski
W Przededworzu k. Chmielnika urodził się por. Stanisław Grabda ps. „Bem”, „Vir-Olszyna”, oficer Wojska Polskiego, Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy, Narodowych Sił Zbrojnych, Brygady Świętokrzyskiej NSZ, Armii Krajowej.

16 Listopada 1944 (81 lat temu)

W okolicach miejscowości Huta Drewniana i Bogusławów w powiecie radomszczańskim, patrol Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych z Kompanii ppor. Stanisława Grabdy ps. „Bem” stoczył walkę z niemieckim plutonem haubic. Udało się zdobyć działo wraz z amunicją.

Kadr historii: ZOBACZ WIĘCEJ

DZIENNIK HISTORII POLSKI

16 Grudnia
1637 (388 lat temu)
W czasie powstania Pawluka wojska polskie pod dowództwem hetmana Mikołaja Potockiego pokonały pod Kumejkami na Ukrainie wojska kozackie hetmana Pawła Pawluka.
1863 (162 lata temu)
W czasie powstania styczniowego miała miejsce bitwa pod Bodzechowem. Powstańczy II Korpus dowodzony przez generała Józefa Hauke-Bosaka został pokonany przez pułk smoleński pod dowództwem pułkownika Ksawerego Czengiery.
1918 (107 lat temu)
W czasie wojny polsko-ukraińskiej zakończyła się trwającą 11 dni bitwa o Chyrów.
1919 (106 lat temu)
Urodziła się Danuta Krzeszewska, pielęgniarka z Powstania Warszawskiego, Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata. Poległa w Powstaniu wraz z lekarzem Tadeuszem Rosenhauchem, gdy podczas nalotu przenosili ze zbombardowanego budynku ranną łączniczkę Janinę Sarnecką.
1922 (103 lata temu)
Marszałek Sejmu Maciej Rataj powołał na stanowisko szefa rady ministrów gen. Władysława Sikorskiego.
1922 (103 lata temu)
Eligiusz Niewiadomski przeprowadził udany zamach na prezydenta RP, Gabriel Narutowicz został zastrzelony na warszawskiej Zachęcie.
1944 (81 lat temu)
W Warszawie Niemcy wysadzili w powietrze, stojący na Placu Saskim odsłonięty w 1923 roku pomnik księcia Józefa Poniatowskiego.
1946 (79 lat temu)
Patrol Pogotowia Akcji Specjalnej z Komendy Powiatu „Łaba Południowa” Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem ppor. Tadeusza Narkiewicza ps. „Ciemny” rozbił posterunek milicji w Czyżewie.
1947 (78 lat temu)
We wsi Rżaniec żołnierz Komendy Powiatu „Mściciel” XVI Okręgu NZW Edward Ciok ps. „Chytry” został zmuszony walczyć z grupą operacyjną UBP i KBW. Przed śmiercią zdołał zabić dwóch ubowców i jednego ranił. W ramach zemsty ubowcy i członkowie KBW spalili gospodarstwo, w którym odbyła się walka oraz zamordowali jedną z mieszkanek wsi.
1952 (73 lata temu)
W wyniku czystek w Ludowym Wojsku Polskim, po sfingowanym procesie komuniści zamordowali kmdr por. Zbigniewa Przybyszewskiego i kmdr Stanisława Mieszkowskiego. Obu uznano za winnych „próby obalenia władzy ludowej”.
1954 (71 lat temu)
W Białymstoku w więzieniu został zamordowany por. Kazimierz Krasowski ps. „Głuszec” – szef PAS Powiatu NZW Bielsk Podlaski.
1980 (45 lat temu)
Zmarł generał Stanisław Tatar, który w latach 1940-43 dowodził Oddziałem III Operacyjnym KG ZWZ-AK. Od 1943 roku był zastępcą Komendanta Głównego AK. Skazany przez komunistów w tzw. „procesie generałów” na dożywocie w 1951r., pięć lat później został zwolniony i zrehabilitowany.
1981 (44 lata temu)
Doszło do krwawej pacyfikacji strajku w KWK Wujek. Podczas akcji milicja użyła broni - śmierć poniosło dziewięciu górników, a wielu zostało rannych.
Miejsca pamięci

LICZBA MIEJSC PAMIĘCI

© 2019 -   pamietajskadjestes.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone