Józef Noji

Józef Noji, urodzony 8 września 1909 roku we wsi Pęckowo w Wielkopolsce, to jeden z najwybitniejszych polskich lekkoatletów, olimpijczyk oraz bohater antyhitlerowskiego podziemia. Wychowywał się w trudnych warunkach materialnych, zdobył zawód stolarza, a swoją karierę sportową rozpoczął w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”. Po odbyciu służby wojskowej przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował m.in. jako motorniczy tramwajów, jednocześnie reprezentując barwy klubów Syrena i Legia Warszawa.

W latach 30. XX wieku Noji stał się jednym z najlepszych biegaczy długodystansowych w Europie, będąc głównym rywalem Janusza Kusocińskiego. Wywalczył aż dziesięć tytułów mistrza Polski na dystansach 5000 metrów, 10 000 metrów oraz w biegach przełajowych. Kulminacyjnym punktem jego kariery był start na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w 1936 roku, gdzie zajął doskonałe piąte miejsce w biegu na 5000 metrów oraz czternaste na dystansie 10 000 metrów, budząc podziw międzynarodowej opinii publicznej.

Po wybuchu II wojny światowej bez wahania zaangażował się w działalność niepodległościową w ramach polskiego podziemia. Ze względu na wielkopolskie pochodzenie, niemieccy okupanci próbowali zmusić go do podpisania volkslisty, co zapewniłoby mu bezpieczeństwo. Noji kategorycznie odmówił, wybierając wierność ojczyźnie. 18 września 1940 roku został aresztowany przez Gestapo i osadzony w katowni na Pawiaku. Po miesiącach brutalnych przesłuchań, w lipcu 1941 roku, przewieziono go do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, gdzie otrzymał numer obozowy 18535.

W obozie, mimo skrajnego wycieńczenia, Noji nie stracił ducha, wspierał współwięźniów i zaangażował się w obozowy ruch oporu. Za próbę przekazywania nielegalnej korespondencji (grypsów) został zdemaskowany przez obozowe Gestapo i osadzony w bloku 11. 15 lutego 1943 roku Józef Noji został rozstrzelany pod „ścianą straceń” na dziedzińcu bloku śmierci. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Walecznych, pozostając w pamięci narodowej symbolem niezłomnego sportowca, który za patriotyzm zapłacił najwyższą cenę.