Jadwiga Andegaweńska

Jadwiga Andegaweńska, urodzona między 3 października 1373 a 18 lutego 1374 roku w Budzie, była jedną z najważniejszych i najbardziej fascynujących postaci w całej historii Polski. Jako najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego, króla Węgier i Polski, oraz Elżbiety Bośniaczki, od najwcześniejszych lat była przygotowywana do pełnienia ważnych ról dynastycznych na dworach Europy Środkowej. Wychowywała się w atmosferze wysokiej kultury dworskiej w Budzie i Wiedniu. Odebrała staranne wykształcenie, niespotykane u większości współczesnych jej kobiet. Oprócz biegłej znajomości języka węgierskiego, łaciny, niemieckiego i francuskiego, opanowała także podstawy języka polskiego, a jej pasją stała się lektura pism religijnych i naukowych.

Śmierć jej ojca w 1382 roku wywołała kryzys bezkrólewia w Polsce. Choć początkowo polski tron miała objąć jej starsza siostra Maria, panowie małopolscy nie wyrazili zgody na unię personalną z Węgrami pod rządami jej męża, Zygmunta Luksemburskiego. W wyniku długich negocjacji podjęto decyzję o sprowadzeniu do Krakowa małoletniej Jadwigi. Dziewczynka przybyła do Polski jesienią 1384 roku i 16 października 1384 roku została ukoronowana na króla Polski. Zastosowanie męskiego tytułu rex miało kluczowe znaczenie prawne, podkreślało bowiem, że Jadwiga była samodzielnym suwerenem, a nie jedynie żoną panującego monarchy.

Jej młodość została natychmiast zdominowana przez wielką politykę państwową. Jako dziecko została uroczyście zaręczona z Wilhelmem Habsburgiem. Jednak polscy możnowładcy, kierując się interesem geopolitycznym państwa, dążyli do zbliżenia z pogańskim Wielkim Księstwem Litewskim. W obliczu zagrożenia ze strony Zakonu Krzyżackiego, młoda monarchini zdecydowała się poświęcić osobiste plany na rzecz racji stanu. Unieważniła plany małżeńskie z Habsburgiem i 18 lutego 1386 roku poślubiła wielkiego księcia litewskiego Jagiełłę, który wcześniej na mocy unii w Krewie przyjął chrzest oraz imię Władysław. Małżeństwo to doprowadziło do chrystianizacji Litwy, w której Jadwiga osobiście uczestniczyła jako misjonarka, przysyłając tam księży i fundując parafie.

Jako władczyni Jadwiga Andegaweńska dała się poznać jako sprawny polityk, dyplomata i mediatorka. Brała czynny udział w zarządzaniu krajem, łagodziła spory między swoim mężem a jego litewskimi krewnymi oraz prowadziła trudne negocjacje dyplomatyczne z Krzyżakami. W 1387 roku stanęła na czele wyprawy wojskowej, która doprowadziła do pokojowego przyłączenia Rusi Halickiej z powrotem do Korony Polskiej. Jej rządy charakteryzowały się głęboką wrażliwością społeczną i hojnością. Fundowała szpitale, kościoły oraz wspierała ubogich, stając się w pamięci ludowej symbolem dobroci.

Najtrwalszym pomnikiem jej działalności stała się jednak odnowa Akademii Krakowskiej. Jadwiga uzyskała od papieża zgodę na utworzenie kluczowego Wydziału Teologicznego i w swoim testamencie zapisała cały osobisty majątek, w tym złoto, klejnoty i szaty, na rzecz uniwersytetu. To dzięki tym środkom uczelnia mogła wznowić prężną działalność po jej śmierci, stając się na wieki Uniwersytetem Jagiellońskim.

Po latach bezskutecznych starań o potomstwo, na początku 1399 roku ogłoszono ciążę królowej. 22 czerwca 1399 roku urodziła córkę, Elżbietę Bonifację. Radość na Wawelu trwała krótko, gdyż noworodek zmarł po niespełna trzech tygodniach. Osłabiona porodem i dotknięta gorączką połogową królowa zmarła 17 lipca 1399 roku w Krakowie. Miała zaledwie 25 lat. Została pochowana w katedrze wawelskiej. Jej przedwczesne odejście pogrążyło kraj w głębokiej żałobie, a pamięć o jej pobożności, mądrości i poświęceniu przetrwała wieki. 8 czerwca 1997 roku papież Jan Paweł II dokonał jej uroczystej kanonizacji na krakowskich Błoniach, ogłaszając ją oficjalnie świętą Kościoła katolickiego i patronką Polski.