Ignacy Daszyński

Ignacy Daszyński był jednym z najważniejszych polskich polityków socjalistycznych i działaczy niepodległościowych przełomu XIX i XX wieku. Urodził się 26 października 1866 roku w Zbarażu. Po śmierci ojca rodzina przeniosła się do Stanisławowa. Już jako uczeń wyróżniał się zdolnościami i zaangażowaniem patriotycznym. W gimnazjum wraz z bratem działał w konspiracji, za co stanął przed sądem. W 1882 roku wygłosił patriotyczne przemówienie, za które został usunięty ze szkoły.

Po przeprowadzce do Lwowa rozpoczął studia na politechnice, jednocześnie pracując i publikując artykuły o wyzysku robotników. Represje austriackie zmusiły go do przerwania nauki. Działał w ruchu socjalistycznym, był aresztowany zarówno przez władze carskie, jak i austriackie. Był współtwórcą Galicyjskiej Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (PPSD) i należał do jej czołowych ideologów. Domagał się ośmiogodzinnego dnia pracy, powszechnego prawa wyborczego, reform społecznych oraz nacjonalizacji części przemysłu.

W 1897 roku został posłem do parlamentu austriackiego. Zasłynął jako wybitny mówca i obrońca praw robotników. Wierzył, że demokracja parlamentarna może być skutecznym narzędziem przemian społecznych.

Podczas I wojny światowej współpracował z obozem niepodległościowym skupionym wokół Józefa Piłsudskiego. Początkowo popierał orientację proaustriacką, lecz po kryzysie przysięgowym przeszedł do opozycji wobec państw centralnych i opowiedział się za pełną niepodległością oraz zjednoczeniem wszystkich ziem polskich.

W listopadzie 1918 roku w Lublinie stanął na czele Tymczasowego Rządu Ludowego jako premier i minister spraw zagranicznych. Po powrocie Piłsudskiego podporządkował mu rząd, uznając konieczność jedności w odradzającym się państwie.

W II Rzeczypospolitej był posłem na Sejm Ustawodawczy, w 1920 roku został wicepremierem Rządu Obrony Narodowej, a następnie wicemarszałkiem i marszałkiem sejmu. W 1926 roku poparł przewrót majowy, licząc na stabilizację sytuacji politycznej. Gdy jednak rządy sanacyjne zaczęły odchodzić od zasad demokracji, przeszedł do opozycji. W 1929 roku odmówił prowadzenia obrad sejmu w obecności uzbrojonych oficerów.

Z powodu pogarszającego się zdrowia wycofał się z polityki w 1930 roku. Zmarł w 1936 roku w Bystrej Śląskiej. Zapisał się w historii jako premier pierwszego rządu niepodległej Polski, wybitny parlamentarzysta i rzecznik połączenia idei niepodległości z programem reform społecznych.