gen. Mariusz Zaruski

Urodzony 31 stycznia 1867 roku w Dumanowie koło Kamieńca Podolskiego rozpoczął edukację w Mohylowie Podolskim w szkole powszechnej. Już od najmłodszych lat był przez rodziców wychowywany w duchu patriotyzmu. Następnie wyjechał do swojego stryja w Kamieńcu Podolskim, by kontynuować pobieranie nauki w rosyjskim gimnazjum, tam też po raz pierwszy, wspólnie ze swym stryjem brał udział w działalności konspiracyjnej. W 1894 roku został zesłany do Archanielska za działalność konspiracyjną. Miejscowy gubernator pod namową armatora zgodził się jednak go wypuścić na rejs do Norwegii, w zamian za obietnicę powrotu. Zaruski oczywiście wrócił do Archanielska, a armator w nagrodę za to iż wyprowadził statek z poważnych tarapatów ufundował Mariuszowi Zaruskiemu naukę w Szkole Morskiej, którą ukończył w stopniu Szturmana Żeglugi Wielkiej, został mianowany kapitanem statku handlowego „Nadzieja”. Wtedy też wstąpił do Ligi Polskiej (jedna z największych, polskich organizacji niepodległościowych). W 1909 zakłada Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, oraz zostaje pierwszym naczelnikiem tej organizacji. Zajmował się również wytyczaniem nowych szlaków turystycznych w Tatrach, propagował narciarstwo, to jemu zawdzięcza się, iż zimowe Zakopane jest tak popularne. Od 1912 do początku wojny był członkiem Związku Strzeleckiego. W 1914 wstąpił do Legionów Polskich, pociągając za sobą wielu Toprowców, którzy widzieli w nim swojego przewodnika. Do 1917 roku służył w 1 Pułku Ułanów a w listopadzie 1918 został mianowany jego dowódcą, na czele tego pułku brał udział w wojnie 1920 roku. Powierzono mu utworzenie 11 Pułku Ułanów i objęcia nad nim dowództwa. Podczas walk o Wilno został odznaczony orderem Virtuti Militari za brawurowo wykonany atak na dworzec kolejowy. Swoją karierę wojskową zakończył przed przewrotem majowym w 1936 roku w stopniu generała. Po przejściu na emeryturę wojskową poświęcił się działalności pozarządowej. Współtworzył Yacht Klub Polski, oraz został mianowany jego pierwszym komandorem. Swój ostatni rejs ukończył w 1939 roku, pozostając wierny swym ideą nie wyprowadził załogi ani okrętu z ojczyzny, której postanowił nie opuszczać w potrzebie. Generał Mariusz Zaruski zostaje aresztowany przez NKWD we Lwowie w grudniu 1939 roku. Umiera na cholerę w więzieniu w Chersoniu 8 kwietnia 1941 roku.