Konfederacja barska
29 lutego 1768 r. w Barze na Podolu zawiązano konfederację generalną, której celem było usunięcie wojsk rosyjskich z Polski, ograniczenie wpływów Petersburga, obrona wiary katolickiej i demokracji szlacheckiej, a także sprzeciw wobec przyznania praw innowiercom.
Pod hasłem „w obronie wiary i wolności” konfederaci chcieli chronić kraj przed obcą dominacją, jednak jednocześnie zahamowali reformy. Ruch ten był również wymierzony przeciwko królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, postrzeganemu jako narzędzie Rosji. Na jego czele stanęli dostojnicy świeccy i kościelni z wpływowych rodów, m.in. Potockich, Sapiehów, Paców, Mniszchów i Krasińskich.
Konfederacja szybko objęła większość ziem Rzeczypospolitej – od Wielkopolski po Ukrainę. W ciągu ponad czterech lat walk stoczono setki potyczek i bitew. Symbolem oporu stały się oblężenia polskich miast, takich jak Bar, Kraków, Częstochowa, oraz bohaterska postawa dowódców, m.in. Kazimierza Pułaskiego i ks. Marka Jandołowicza.
Z powodu rosyjskiej przewagi militarnej, w 1772 r. większość konfederatów złożyła broń. Mimo klęski, konfederacja barska uznawana jest za pierwszy zryw niepodległościowy przed rozbiorami Polski.