Jan Zamoyski

Urodził się 20 marca 1542 roku w Skokówce. Pochodził ze średniozamożnej rodziny szlacheckiej z ziemi chełmskiej. W 1555–59 był paziem na dworze królewskim w Paryżu i pobierał nauki na Sorbonie. W latach 1561–64 studiował na uniwersytecie w Padwie, gdzie opublikował dzieło De senatu Romano libri duo i uzyskał doktorat obojga praw. Po powrocie do kraju, od 1565 był sekretarzem królewskim, od 1576 podkanclerzym koronnym, od 1578 kanclerzem wielkim koronnym i jednocześnie od 1581 hetmanem wielkim koronnym, a w latach 1581–85 także starostą krakowskim. W 1569–72 pracował w komisji porządkującej archiwum koronne. Politycznie związany z przywódcami ruchu egzekucyjnego, M. Siennickim i H. Ossolińskim. Poseł na sejm konwokacyjny 1573, przeforsował wówczas zasadę elekcji viritim, opowiedział się za wyborem Henryka Walezego i posłował po niego do Paryża. Po ucieczce Walezego przyczynił się do elekcji 1575 Stefana Batorego, był jego najbliższym doradcą, dążył wówczas do wzmocnienia władzy królewskiej, stając się głównym celem ataków opozycji. W latach 1580–81 odznaczył się w wojnie z Moskwą. Podczas bezkrólewia po śmierci Stefana Batorego poparł — zgłoszoną przez królową Annę Jagiellonkę i prymasa S. Karnkowskiego — kandydaturę Zygmunta Wazy. W 1588 pokonał pod Byczyną i uwięził jego konkurenta Maksymiliana Habsburga. Za rządów Zygmunta III Wazy pozostawał w opozycji, na wieść o tajnych układach króla z Habsburgami doprowadził na sejmie inkwizycyjnym 1592 do wyrzeczenia się przez króla planów ustąpienia im tronu. Groźba wojny z Turcją skłoniła Zamoyskiego do przedstawienia na sejmie w 1590 projektu opanowania Wołoszczyzny i przeniesienia linii obrony nad Dunaj; na drugim sejmie w roku 1590 doznał istotnej porażki politycznej, gdy sejm zniósł faktycznie dyktatorskie uprawnienia przyznane mu przez pierwszy sejm i zrehabilitował jego przeciwników. W roku 1595 i 1600 zbrojnie interweniował w Mołdawii i na Wołoszczyźnie, przeciwstawiając się próbie zjednoczenia przez Michała Walecznego księstw: wołoskiego i mołdawskiego, osadzając przejściowo jako lennika polskiego na Wołoszczyźnie Szymona Mohyłę, a w Mołdawii Jeremiego Mohyłę. W latach 1601–02 prowadził kampanię przeciw Szwecji w Inflantach, rezygnując z dowództwa po zdobyciu Białego Kamienia. Widząc w dążeniach królewskich chęć wzmocnienia władzy, uważając to za niebezpieczeństwo absolutyzmu, 1605 stanął na czele opozycji, która po jego śmierci rozwinęła się w rokosz sandomierski. Zamoyski był mecenasem literatury i dobrym mówcą. Doskonały gospodarz, zgromadzonym przez siebie majątkom (jego posiadłości wynosiły 6445 km2 i składały się z 11 miast i ponad 200 wsi, a dożywotnie królewszczyzny obejmowały 11 054 km2 i liczyły 12 miast i 612 wsi) nadał za zgodą sejmu status ordynacji z ośrodkiem dóbr w Zamościu (założonym przez siebie w 1580), który uczynił jednym z najpiękniejszych miast Rzeczypospolitej i gdzie utworzył Akademię Zamojską. Zmarł 3 czerwca 1605 roku w Zamościu.
Pokaż więcej

DZIENNIK HISTORII: ZOBACZ WIĘCEJ

19 Marca 1542 (482 lata temu)

Dziennik Historii Polski
Urodził się w Skokówce Jan Zamoyski hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny.

24 Stycznia 1588 (436 lat temu)

Dziennik Historii Polski
Odbyła się bitwa pod Byczyną. Liczące 3700 żołnierzy jazdy i 2700 żołnierzy piechoty wojska polskie pod wodzą hetmana Jana Zamoyskiego pokonały liczącą 6500 żołnierzy armię austriacką.

Miejsca pamięci: ZOBACZ WIĘCEJ

Kadr historii: ZOBACZ WIĘCEJ

DZIENNIK HISTORII POLSKI

12 Czerwca
1428 (596 lat temu)
Pod Gołąbcem (teren dzisiejszej Serbii) zginął słynny w całej europie Zawisza Czarny z Garbowa herbu „Sulima”. Uznawany za symbol polskiej rycerskości i słowności, legendarny rycerz poległ osłaniając odwrót armii króla Zygmunta Luksemburskiego przed tureckimi wojskami.
1611 (413 lat temu)
Wojska polskie pod dowództwem hetmana Stanisława Żółkiewskiego ruszyły do ostatecznego szturmu na Twierdzę Smoleńsk. Obrona miasta skapitulowała już następnego dnia. Po 20 miesiącach i 11 dniach oblężenia Smoleńsk, utracony w 1514 roku powrócił do Wielkiego Księstwa Litewskiego.
1933 (91 lat temu)
W Warszawie urodził się Jerzy Widejko ps. „Jureczek”, najmłodszy partyzant wileńskiej Armii Krajowej️. W 1944 r. jako 11-latek znalazł się w szeregach 3 Wileńskiej Brygady AK dowodzonej przez por. Gracjana Fróga ps. „Szczerbiec”. W oddziale pomagał rusznikarzowi oraz pełnił funkcję łącznika i zwiadowcy. W lipcu 1944 r. po rozbrojeniu wileńskiej AK trafił do obozu w Miednikach Królewskich. Po wyjściu z internowania ponownie pomagał partyzantom, aresztowany przez NKWD. Walczył m.in. w Puszczy Rudnickiej.
1940 (84 lata temu)
Niemcy na Stadionie Leśnym w Kielcach rozstrzelali 63 osoby, nie była to jedyna egzekucja dokonana w tym miejscu. Masowe mordy miały tu miejsce przez 4 lata. Zamordowano tu kilka tysięcy osób. Ofiarami byli głównie więźniowie kieleckiego więzienia Gestapo, ale też i zwykli mieszkańcy Kielc i okolic.
1941 (83 lata temu)
W Palmirach Niemcy rozstrzelali 30 więźniów Pawiaka, w tym 14 kobiet. Wśród ofiar byli m.in.: Witold Hulewicz, Stanisław Malinowski, Stanisław Piasecki i Jerzy Szurig.
1949 (75 lat temu)
W kolonii Zamłynie walce z żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, polegli członkowie zespołu sztabowego Komendy Powiatowej NZW „Noc” – „Tatry”: Zygmunt Dąbkowski ps. „Krym”, „Wstęga”, Bolesław Kulesza ps. „Pomsta” i Kazimierz Ampulski ps. „Tęcza”.
1959 (65 lat temu)
Zmarł wiceadmirał, dowódca Floty i Wybrzeża w latach 1920-25 Jerzy Świrski. Od 1925 do 1947 roku był szefem Kierownictwa Marynarki Wojennej.
1960 (64 lata temu)
Zmarł polityk i negocjator, a w czasie II wojny światowej osobisty doradca generała Władysława Sikorskiego, Józef Retinger.
Miejsca pamięci

LICZBA MIEJSC PAMIĘCI

© 2019 -   pamietajskadjestes.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone | Ustawienia ciasteczek