Powstanie warszawskie - Dziennik historii

Urodził się żołnierz Legionów Polskich generał Jan Mazurkiewicz zastępca, a później szef Kedywu Komendy Głównej AK. W Powstaniu Warszawskim dowodził Zgrupowaniem „Radosław”.

Urodził się poeta, prozaik i współzałożyciel pisma "Sztuka i Naród" Tadeusz Gajcy. Jako żołnierz AK walczył w Powstaniu Warszawskim, w którym zginął.

Rozkaz Komendanta Głównego AK generała Tadeusza Komorowskiego skierowany do dowódcy Okręgu AK Warszawa Miasto płk. Antoniego Chruściela ps. "Monter" (zdjęcie), który mówił o rozpoczęciu powstania w Warszawie 1 sierpnia 1944 o godzinie 17:00.

Poległa w️ Powstaniu Warszawskim pierwsza dziewczyna z Batalionu „Zośka” Anna Wajcowicz ps. „Hanka Kołczanka”, miała tylko 20 lat. Była sanitariuszką i łączniczką oraz wywiadowcą II Oddziału Komendy Głównej AK. Odznaczona Krzyżem Walecznych. W czasie okupacji została studentką Wydziału Architektury tajnej Politechniki Warszawskiej. W roku 1942 wstąpiła do polskiego ruchu oporu.

Z rozkazu Komendanta Głównego AK generała Tadeusza Komorowskiego ps. „Bór” rozpoczęło się o godzinie 17:00 powstanie w Warszawie. Trwało 63 dni, przez które Polacy walczyli o wolną ojczyznę z niemieckim okupantem.

W drugim dniu Powstania Warszawskiego, Niemcy dokonali masakry w klasztorze Jezuitów przy ulicy Rakowieckiej 61 na Mokotowie. Zamordowali około 40 osób, 16 jezuitów i ponad 20 świeckich, w tym 8 kobiet i 10-letniego chłopca.

Batalion „Zośka” zdobywa na Woli dwa czołgi typu „Panther”. Jeden z nich został nazwany „Pudel”, od pseudonimu pierwszego poległego żołnierza. Na czołgach zostały wymalowane krzyże harcerskie. Czołgi weszły w skład plutonu pancernego Batalionu „Zośka”.

Zgrupowanie Chrobry II AK, do którego należał Witold Pilecki, zdobyło budynki Poczty Dworcowej i Wojskowego Instytutu Geograficznego, na którego dachu wywieszono polską flagę.

Załoga „Parasola” podczas obrony Pałacyku Michała, czterokrotnie odpierała silne natarcia niemieckie, które były wspierane jednostkami pancernymi. Legendarnym dowódcą załogi był Janusz Brochowicz- Lewiński, ps. „Gryf”.

Major Stanisław Steczkowski ps. „Zagończyk” (zdjęcie) staje na czele polskiego przeciwnatarcia na pl. Mirowski. Wieczorem Niemcy wypychają Powstańców na ul. Grzybowską i pl. Grzybowski. Natomiast Płk Karol Ziemski ps. „Wachnowski” organizuje obronę Starówki jako dowódca Grupy Północ. Rozpoczyna się budowa wykopu i barykady, osłaniającej przejście Al. Jerozolimskimi ze strony północnej na południową.

Mając zaledwie 13 lat poległ w Powstaniu Warszawskim łącznik Batalionu „Krybar” Jurek Kotuszewski.

Na Woli Powstańcy wciąż utrzymują placówki przy ul. Okopowej, w rejonie cmentarzy i na Stawkach. Na Powiślu Powstańcy umocnili swe pozycje. Na Starym Mieście hitlerowcy rozstrzelali ponad sto osób. Elektrownia jest pod regularnym ostrzałem niemieckiej artylerii. „Reduta Wawelska” nadal zawzięcie broni się. Powstańcy z Reduty wykopali przejście do kanałów.

Niemieckie wojska opanowały warszawską Wolę, powstańcy wycofali się z Reduty Wawelskiej na Ochocie, a Zgrupowanie Radosław zostało zmuszone do odwrotu w stronę Starego Miasta. Radiostacja sowiecka nieustannie zapewnia, że oddziały radzieckie nadchodzą z odsieczą. Powstańcom przyznano pierwsze krzyże Virtuti Militari za udział w walkach.

Powstańcy pod naporem Niemców musieli wycofać się m.in. z budynków: Dyrekcji Wodociągów i Kanalizacji, Starostwa Grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego, a także Wojskowego Instytutu Geograficznego.

Z powodu braku wiedzy na temat zdobytego przez powstańców sprzętu tj. niemieckiego transportera z ładunkami wybuchowymi doszło do jego eksplozji. W jej wyniku zginęło ponad 300 osób głównie cywilów, którzy zbiegli się aby podziwiać zdobyczny sprzęt.

Powstańcy podczas walki o Uniwersytet Warszawski zdobyli niemiecki transporter opancerzony z Dywizji SS „Wiking”, nazywany „Jasiem” oraz „Szarym Wilkiem”.

Podczas Powstania Warszawskiego zmarła w wyniku odniesionych ran, ciężko poparzona dzień wcześniej na skutek ostrzału lokalu sekretariatu Departamentu Informacji, łączniczka Departamentu Informacji Delegatury Rządu Halina Beisert ps. „Kasia". Pośmiertnie odznaczona Krzyżem Walecznych.

W Powstaniu Warszawskim, w walkach na Starym Mieście zginęli żołnierze AK i poeci Tadeusz Gajcy (zdjęcie) i Zdzisław Stroiński.

Powstańcom batalionu „Kiliński" pod dowództwem rtm. Henryka Roycewicza „Leliwy" udało się zdobyć budynek Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej.

Poległ 11-letni łącznik z Powstania Warszawskiego, Wojtuś Zalewski ps. „Orzeł Biały”. 1 sierpnia dołączył jako ochotnik do Zgrupowania „Chrobry II”. W oddziale wyznaczono mu funkcję łącznika.

Rozegrała się tragedia Muranowa. Hitlerowcy zmuszają do opuszczenia tej dzielnicy osłabione już znacznie oddziały powstańców. Dochodzi też do masowego mordu 200 mieszkańców Muranowa, których zmuszono do opuszczenia domów. Tych, których nie rozstrzelano wysłano do obozu przejściowego w Pruszkowie.

W czasie Powstania Warszawskiego podczas próby natarcia na Dworzec Gdański poległ podporucznik Stanisław Kozicki ps. „Howrela” harcmistrz, członek Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej, dowódca 1. Plutonu 3. Kompanii „Giewont” Batalionu „Zośka”.

Powstańcom Warszawskim udało się zdobyć Komendę Policji na Krakowskim Przedmieściu oraz kościół św. Krzyża.

Powstańcy warszawscy toczyli walki o Stare Miasto.

W nocy z 25 na 26 odbyła się ewakuacja ze Starego Miasta do Śródmieścia władz cywilnych i dowództwa Powstania Warszawskiego.

Powstańcom udaje się utrzymać pozycje w Banku Polskim, na ulicy Długiej, pasażu Simonsa, Placu Teatralnym i ratuszu. Niestety oddziały powstańcze zostały wyparte z ulicy Bronifraterskiej, a konkretnie szpitala Jana Bożego i Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych.

Wojska Niemieckie po ciężkich walkach z powstańcami zdobyły katedrę warszawską.

Budynek Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych został zajęty przez Niemców.

Podczas Powstania Warszawskiego Niemcy dokonali mordu 300 chorych i rannych ze szpitala św. Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej.

Podczas powstania w Warszawie przebijając się ze Starówki do Śródmieścia zginął harcmistrz, uczestnik kampanii z 1939 roku major Jan Kajus Andrzejewski ps. „Jan”, dowodził Brygadą AK „Broda 53”.

W Powstaniu Warszawskim pod gruzami gmachu Poczty Głównej przy pl. Napoleona podczas niemieckiego bombardowania zginęła Teresa Maria Hulewicz. Była sanitariuszką i łączniczką w Batalionie „Kiliński” - 2. kompania „Szare Szeregi”.

Padły ostatnie punkty polskiego oporu na Powiślu. Na rogu ulic Tamki i Smulikowskiego w szpitalu Niemcy zamordowali rannych powstańców oraz ich kapelana o. Michała Czartoryskiego.

W szpitalu powstańczym przy ul. Marszałkowskiej 75 wskutek ran, umiera plutonowy podchorąży Józef Szczepański ps. „Ziutek", dowódca jednej z drużyn batalionu AK Parasol. Twórca min.: „Pałacyk Michla” czy „Czerwona zaraza”.

Sowieckie samoloty dokonały pierwszych zrzutów z bronią i żywnością dla walczących powstańców.

Poległ Witold Modelski ps. „Warszawiak”, niespełna dwunastoletni łącznik bojowy i żołnierz zgrupowania AK „Gozdawa”, a po upadku Starówki i przedostaniu się przez Śródmieście na Czerniaków żołnierz baonu „Broda 53” harcerskiej kompanii „Parasol”. Odznaczony Krzyżem Walecznych.

Niemcy zdobyli przyczółek czerniakowski, broniony przez powstańców i żołnierzy LWP, mordując następnie ok. 200 rannych.

Poległa na Mokotowie w starciu z niemieckimi czołgami 21-letnia Kasia Borowińska, sanitariuszka i łączniczka z Powstania Warszawskiego. Odznaczona Krzyżem Walecznych

Niemcy zamordowali blisko 140 wziętych do niewoli Powstańców Warszawskich, którzy omyłkowo wyszli z kanałów przy ulicy Dworkowej.

Kapitulacja powstańców warszawskich walczących na Mokotowie.

Poległ 11- letni „Jędruś” Szwajkert️ Powstaniec Warszawski️ - Sanitariusz. Niemcy wtargnęli do domu Szwajkertów i nakazali opuszczenie bloku. Czołg oddał strzał do ludzi, którzy wychodzili z budynku. „Jędruś” został ciężko ranny, niemcy nie pozwolili go opatrzyć. Zmarł kilka godzin później.

Kapitulacja powstańców warszawskich walczących na Żoliborzu.