gen. dyw. Janusz Głuchowski

Gen. dyw. Janusz Julian Głuchowski to jedna z najbardziej wyrazistych postaci w historii polskiej wojskowości pierwszej połowy XX wieku, wzorcowy przedstawiciel pokolenia niepodległościowego, utalentowany dowódca kawalerii oraz kluczowy organizator struktur obronnych II Rzeczypospolitej. Urodził się 6 sierpnia 1888 roku w majątku Bukowa na Ziemi Piotrkowskiej w rodzinie ziemiańskiej Mariana i Marii z Ziółkowskich. Wczesną młodość spędził w Rakowie pod Częstochową, gdzie silny wpływ na jego postawę wywarł ojciec, zaangażowany działacz socjalistyczny. Janusz Głuchowski już jako uczeń rosyjskiego Gimnazjum Męskiego w Częstochowie włączył się w tajną działalność niepodległościową w ramach organizacji „Promieniści” i aktywnie współorganizował historyczny strajk szkolny w 1905 roku, za co został relegowany z placówki. Wkrótce potem wstąpił do Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej. Jako jeden z najmłodszych bojowców w okręgu częstochowskim uczestniczył w akcjach zbrojnych, kolportażu nielegalnych pism, a w lutym 1906 roku bezpośrednio ochraniał tajną wizytę Józefa Piłsudskiego w Rakowie. Zagrożony nieuchronnym aresztowaniem przez carską policję, wyemigrował do Belgii, gdzie podjął studia inżynierskie na Politechnice w Liège. Pobyt na obczyźnie nie przerwał jego działalności patriotycznej; wspólnie z Tadeuszem Piskorem założył tam komórkę Związku Walki Czynnej, a później objął stanowisko zastępcy dowódcy Związku Strzeleckiego na terenie Belgii.

Po wybuchu I wojny światowej natychmiast powrócił na ziemie polskie i znalazł się w elitarnym, legendarnym gronie siódemki ułanów Władysława Beliny-Prażmowskiego. Jako członek tej słynnej „Siódemki Beliny” w nocy z 2 na 3 sierpnia 1914 roku przekroczył granicę zaboru rosyjskiego, dając początek odrodzeniu polskiej jazdy. Następnie przeszedł cały szlak bojowy 1 Pułku Ułanów Legionów Polskich, awansując na kolejne stopnie oficerskie. Po kryzysie przysięgowym w 1917 roku został internowany przez Niemców w obozie w Beniaminowie. Pod koniec 1918 roku przystąpił do tworzenia regularnych oddziałów kawalerii w Lublinie, gdzie sformował 3 pułk ułanów, przekształcony niebawem w sławny 7 Pułk Ułanów Lubelskich. W czasie wojny polsko-bolszewickiej Janusz Głuchowski dowodził tym pułkiem, a później 1 Brygadą Jazdy. Wyróżnił się umiejętnym manewrowaniem w walkach pod Słonimem oraz nad Dźwiną. Największą sławę przyniósł mu udział w jesiennej ofensywie we wrześniu 1920 roku. W głośnej bitwie pod Zasławiem poprowadził swoją brygadę do błyskawicznej szarży przeciwko silniejszemu przeciwnikowi. Manewr ten zakończył się całkowitym rozgromieniem sił bolszewickich, zdobyciem licznych dział oraz wzięciem do niewoli tysięcy jeńców. Za te wybitne czyny bojowe został uhonorowany Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

W okresie międzywojennym jego kariera wojskowa rozwijała się niezwykle dynamicznie. W latach 1925–1930 z sukcesami dowodził 4 Dywizją Kawalerii we Lwowie, a w trakcie pełnienia tej funkcji, 1 stycznia 1927 roku, otrzymał awans na stopień generała brygady. Następnie kierował Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie oraz Dowództwem Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu. W sierpniu 1934 roku na krótko przeszedł w stan rezerwy i objął cywilne stanowisko wojewody białostockiego, jednak już w 1935 roku – jako zaufany i lojalny piłsudczyk posiadający ogromny autorytet organizacyjny – został przywrócony do czynnej służby i mianowany I wiceministrem spraw wojskowych. Funkcję tę, będącą faktycznym zarządzaniem zapleczem administracyjno-gospodarczym armii u boku ministra Tadeusza Kasprzyckiego, sprawował aż do wybuchu II wojny światowej.

We wrześniu 1939 roku gen. Głuchowski odegrał kluczową rolę w przygotowaniu stolicy do walki, wydając formalny rozkaz o utworzeniu Dowództwa Obrony Warszawy, na czele którego postawił gen. Waleriana Czumę. Wraz z ewakuacją władz przekroczył granicę z Rumunią, gdzie został internowany. Sprawnie uciekł z miejsca odosobnienia i przedostał się do Francji, a po jej upadku ewakuował się do Wielkiej Brytanii. W latach 1943–1945 piastował stanowisko dowódcy Jednostek Wojskowych w Wielkiej Brytanii. Pod koniec wojny, 1 czerwca 1945 roku, został awansowany przez władze RP na uchodźstwie do stopnia generała dywizji. Po wojnie podjął świadomą decyzję o pozostaniu na emigracji, odrzucając możliwość powrotu do rządzonej przez komunistów Polski. Resztę swojego życia poświęcił bez reszty ochronie dziedzictwa narodowego. Stał się jednym ze współtwórców i wieloletnim prezesem Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, dbając o ocalenie archiwów wojskowych. Gen. dyw. Janusz Głuchowski zmarł 11 czerwca 1964 roku w Londynie i został pochowany z honorami na Cmentarzu Brompton, pozostając wzorem wierności żołnierskiej przysiędze.