Grodzisk Wielkopolski - MIEJSCA PAMIĘCI

Podczas wojny Francji z Prusami zginął generał Józef Hauke-Bosak, był naczelnikiem sił zbrojnych w województwach krakowskim i sandomierskim podczas powstania styczniowego.

Urodził się Wincenty Witos przywódca ruchu ludowego. W II RP trzykrotnie pełnił funkcję premiera, był także jednym z przywódców Centrolewu, skazany w procesie brzeskim.

We Francji urodził się szef sztabu Komendy Legionów Polskich generał Włodzimierz Zagórski. Opowiedział się po stronie rządu w czasie zamachu majowego, został aresztowany 15 maja 1926 roku.

Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał rozkaz specjalny o nadaniu weteranom powstania styczniowego uprawnień żołnierzy Wojska Polskiego. Weterani mogli między innymi podczas uroczystości państwowych nosić mundury, prawie 3700 z nich otrzymało awanse na stopnie oficerskie.

W Czortkowie (obecnie Ukraina) wybuchło powstanie antyradzieckie. Było ono inicjatywą działającego na Kresach Stronnictwa Narodowego czyli polskiej organizacji konspiracyjnej pod kierownictwem Tadeusza Bańkowskiego, Henryka Kamińskiego i Heweliusza Malawskiego.

NKWD aresztowało Bronisławę Wysłouchową pułkownika Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, inspektora Pomocniczej Służby Kobiet przy 2. Korpusie Polskim, łączniczkę Komendanta ZWZ-AK okupacji sowieckiej gen. Leopolda Okulickiego.

Pod Kowalkami w walce z sowietami poległ porucznik Jan Borysewicz ps. „Krysia” dowódca partyzantki AK na Kresach Północno Wschodnich, oficer służby stałej Wojska Polskiego. Jego oddziały wykonywały spektakularne operacje bojowe odbijając więźniów oraz likwidując niemieckie posterunki i garnizony.

W lesie w okolicy miejscowości Małszewo w województwie warmińsko-mazurskim rozegrała się tragedia kilkunastu mieszkańców uciekających przed nadchodzącą Armią Czerwoną. Sowieci kazali im zejść z furmanek, po czym ustawili ich w szereg i rozstrzelali. Kilku osobom udało się uciec.

W Polskiej Cerekwi na Opolszczyźnie niemieccy strażnicy z SS zamordowali 19 więźniów niezdolnych do chodzenia, którzy byli ewakuowani z obozu koncentracyjnego w Auschwitz.

Funkcjonariusze UB aresztowali księdza Tomasza Rostworowskiego jezuitę, muzyka, harcmistrza, pedagoga, żołnierza Armii Krajowej, uczestnika Powstania Warszawskiego, kapelana Komendy Głównej Armii Krajowej batalionów „Wigry” i „Gustaw”.

Rozpoczął się proces księży krakowskiej Kurii. Zostali oskarżeni o szpiegostwo, trzech zostało skazanych na śmierć.

Znaleziono zwłoki kapelana AK oraz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość księdza proboszcza Stefana Niedzielaka. Był twórcą Narodowego Sanktuarium Pomordowanych na Wschodzie na Powązkach i współzałożycielem wspólnoty Rodzina Katyńska.