Orlęta Lwowskie

Orlęta Lwowskie

Patrząc przez pryzmat historii Polski, można śmiało powiedzieć że żyjemy w spokojnych czasach, o czym niestety bardzo często zapominamy. Wystarczy przypomnieć sobie jak w 1918 roku we Lwowie nasi młodzi rodacy wykazali się ogromną odwagą, stając do walki z wrogiem o ojczyznę.

Władze ukraińskie, obserwując upadek państwa austrowęgierskiego i tworzący się nowy układ geopolityczny w Europie po zakończonej I wojnie światowej, podjęły starania mające na celu uzyskanie niepodległości. Jednym z elementów ich niepodległościowych dążeń miało być zajęcie Lwowa. W tym czasie miasto w ogromnej większości zamieszkiwali Polacy, którzy pragnęli być częścią odradzającego się Państwa Polskiego. Niestety we Lwowie pozostali jedynie nieliczni wojskowi, wśród których znajdował się m. in. por. Ludwik de Laveaux i kpt. Czesław Mączyński. Ukraiński Komitet Wojskowy posiadając wiedzę o niewielkiej liczbie obrońców miasta w dniu 1 listopada 1918 roku rozpoczął atak zajmując najważniejsze obiekty.

Całkowicie przypadkiem w dniu 31 października odbywał się we Lwowie ogólnoakademicki zjazd młodzieży polskiej. Następnego dnia podjęto uchwałę o przyłączeniu się uczestników zjazdu do walki oraz wystosowano wezwanie do innych mieszkańców miasta, aby również wzięli udział w obronie Lwowa. W szeregi polskich obrońców weszły dzieci i młodzież z różnych warstw społecznych: chłopskich, robotniczych czy rzemieślniczych, a także grupa dziewcząt. 

Orlęta Lwowskie

Łącznie w walkach z Ukraińcami uczestniczyło 1421 młodych osób, z czego najmłodszy z nich miał zaledwie 9 lat. To właśnie tych śmiałków określa się mianem Orląt Lwowskich, którzy swoją ojczyznę cenili bardziej niż własne życie.

Początki obrony miasta były dla strony polskiej bardzo trudne była to wręcz walka partyzancka, z powodu niewielkiej ilości posiadanej broni koniecznym było zdobywanie jej na wrogach. Dowódcą obrony został kpt. Czesław Mączyński, któremu udało się ustabilizować sytuację i podzielić miasto na pięć stref obrony. Działania zbrojne doprowadziły do podzielenia Lwowa na część wschodnią będącą w rękach ukraińskich i część zachodnią kontrolowana przez Polaków. W dniu 17 listopada siły ukraińskie zdecydowały się na mocne uderzenie na Szkołę Kadetów w celu przełamania linii obrony. Jednak wezwane w ostatniej chwili posiłki z innych części miasta powstrzymały atak. W skutek licznie poniesionych strat obie strony konfliktu zdecydowały się na rozejm, który trwał do 21 listopada.

Informacje o desperackiej obronie Lwowa dotarły na tereny odradzającego się Państwa Polskiego i domagano się odsieczy, jednak Ukraińcy zdobywając Przemyśl zablokowali linię kolejową łączącą Kraków ze Lwowem. Próbę pomocy podjął ppłk. Michał Karaszewicz-Tokarzewski, który najpierw przy pomocy pociągu pancernego zdobył Przemyśl, a później wraz z odziałem około 1300 żołnierzy i 8 działami po dwóch dobach podróży w dniu 20 listopada dotarł do obleganego miasta. Po dotarciu na miejsce ppłk. Karasiewicz-Tokarzewski objął dowództwo nad polskimi oddziałami i zarządził atak następnego dnia. Wskutek polskiego szturmu dowództwo ukraińskie zarządziło w nocy z 21 na 22 ewakuację z miasta. Rankiem 22 listopada na Ratuszu została zawieszona biało-czerwona flaga Polski, a dzięki odwadze i determinacji głównie młodych ludzi miasto zostało obronione.

Towarzystwo Badania Historii Obrony Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich w wyniku prowadzonych badań ustaliło, iż w polskich oddziałach i służbach pomocniczych służyło około 6 tysięcy osób, w tym prawie połowa nie miała ukończonego 25 roku życia. W walkach i wskutek odniesionych ran poległo 439 młodych bohaterów. Warto więc nieco przybliżyć sylwetki chociaż dwójki z nich, aby pamięć o ich czynach przetrwała.

Antoś Petrykiewicz

Antoś Petrykiewicz Antoś Petrykiewicz

Antoś Petrykiewicz urodził się w 1905 roku, mieszkał we Lwowie. Uczęszczał do drugiej klasy V gimnazjum we Lwowie. Walczy o swoje miasto od samego początku w oddziale „Góry Stracenia”, którego dowódcą był Roman Abraham. Antoś został ciężko ranny 23 grudnia 1918 roku w walkach o Persenkówkę, niestety wskutek odniesionych obrażeń zmarł w szpitalu polowym w gmachu Politechniki Lwowskiej 14 stycznia 1919 roku. Jego dowódca Abraham napisał o nim tak:

„Za osobistą odwagę odznaczony został Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Był to najmłodszy z całej armii kawaler tego najwyższego odznaczenia wojennego”.

podpis-zdjecia Nekrolog Antosia Petrykiewicza

Jurek Bitschan

Jurek Bitschan Jurek Bitschan

Jurek Bitschan urodził się w Piaskach koło Sosnowca 29 listopada 1904 roku. Uczęszczał do IV klasy gimnazjum im. Henryka Jordana we Lwowie, należał do harcerzy z IX Drużyny Lwowskiej. Sprzeciwił się swojemu ojczymowi i 20 listopada ruszył do walki o Lwów. Trafił pod opiekę chorążego Aleksandra Śliwińskiego. Niestety już 21 listopada został postrzelony w obie nogi i został zabrany z pola walki. Jednak następnego dnia jego ciało wraz ze zwłokami chorążego Śliwińskiego odnalazł ojczym Jurka. Wiktor Buczyński (inny uczestnik walk) tak wspomina pogrzeb 14-latka, który odbył się 26 listopada 1918 roku:

„Byłem z tatą na pogrzebie Jurka Bitschana. Biedne „Orlątko”. Leżał w trumnie w mundurze piątoklasisty, o dwa lata chodził wyżej ode mnie. Taki leżał dziś blady… Tyle krwi oddał dla Lwowa”.

Heroicznie walczący obrońcy spoczęli na wydzielonym z Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie terenie, który nazwano Cmentarzem Obrońców Lwowa, powszechnie dziś nazywanym Cmentarzem Orląt Lwowskich. Ponadto w dowód uznania Miasto Lwów jako jedyne w Polsce zostało, w dniu 11 listopada 1920 roku, odznaczone przez Marszałka Józefa Piłsudskiego orderem Virtuti Militari.

Niech najlepszym obrazem heroiczności i dojrzałości tych młodych Polaków będą dla nas słowa 14-letniego Jurka Bitschana, które pozostawił w swoim liście uciekając z domu:

„Kochany Tatusiu! Idę dzisiaj zameldować się do wojska. Chcę okazać, że znajdę tyle sił, by służyć i wytrzymać. Obowiązkiem moim jest iść, gdy mam dość sił, bo brakuje ciągle ludzi dla wyswobodzenia Lwowa. Jerzy”.

Miejsca pamięci

POWIĄZANE KADRY

DZIENNIK HISTORII POLSKI

23 Lutego
1766 (258 lat temu)
Zmarł król Polski w latach 1704-1709 Stanisław Leszczyński.
1919 (105 lat temu)
W Rząśniku urodził się Jan Kmiołek ps. „Wir”, żołnierz Armii Krajowej i podziemia antykomunistycznego w szeregach WiN i NZW. W latach 1946–1951 dowodził zorganizowanym przez siebie oddziałem podziemia niepodległościowego działającym w rejonie Nasielska, Pułtuska i Wyszkowa.
1923 (101 lat temu)
W Warszawie urodził się Zdzisław Życieński ps. „Zadora” „Wojciech Skrzetuski”, „Krzysztof”, żołnierz Narodowej Organizacji Wojskowej i Narodowych Sił Zbrojnych, powstaniec warszawski, pracownik wywiadu i kontrwywiadu NSZ.
1929 (95 lat temu)
Urodziła się Anna Stupnicka-Bando ps. „Anka”, sanitariuszka z Powstania Warszawskiego. Odznaczona medalem Sprawiedliwi wśród Narodów Świata.
1929 (95 lat temu)
Urodziła się w Warszawie Hanna Stadnik ps. „Hanka”. Działalność w konspiracji rozpoczęła w 1942 roku, przenosiła „Biuletyn Informacyjny”, meldunki i broń. Brała udział w Powstaniu Warszawskim jako sanitariuszka w kompanii ppor. Witolda Janiszewskiego ps. „Withal”.
1943 (81 lat temu)
Patrol bojowy Armii Krajowej pod pod dowództwem podporucznika Jerzego Wiszniowskiego ps. „Wisz” dokonał napadu na niemiecki pociąg wojskowy stojący na stacji na podwarszawskim Grochowie. Żołnierze skradli ckm, dwie taśmy amunicji, działko przeciwpancerne oraz 20 pocisków do niego.
1944 (80 lat temu)
W Warszawie Niemcy aresztowali podczas rozklejania antyniemieckiego plakatu 16 letnią Teresę Bogusławską ps. „Tereska”, członkinię 6 Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej. Bogusławska zajmowała się też szyciem powstańczych mundurów i opasek.
1945 (79 lat temu)
W niemieckim obozie koncentracyjnym w Dachau zmarł Stefan Wincenty Frelichowski ksiądz katolicki, podharcmistrz, opiekun chorych, przyjaciel dzieci i młodzieży, organizator prasy kościelnej i działacz misyjny, kapelan Pomorskiej Chorągwi Harcerzy ZHP, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych: Stutthof, Sachsenhausen i Dachau, błogosławiony męczennik, patron harcerzy polskich.
1946 (78 lat temu)
Pluton „Śmiertelnych” ze Zgrupowania VII Śląskiego Okręgu Narodowych Sił Zbrojnych wykonał wyrok śmierci, podpisany przez komendanta Zgrupowania kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek” (zdjęcie), na milicjancie z Bestwiny, powiat bielski.
1949 (75 lat temu)
Grupa żołnierzy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość dowodzona przez Zbigniewa Zarębskiego ps. „Kanciarz” napadła na kasę Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej w Tyszowcach w województwie lubelskim. Udało się zdobyć gotówkę w kwocie dwa i pół miliona złotych, podczas akcji ranny został milicjant Wawrzyniec Hałasa.
1960 (64 lata temu)
W wieku 86 lat zmarł generał Bolesław Szarecki lekarz wojskowy, weteran pierwszej wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej w roku 1920, uczestnik walk pod Monte Monte Cassino, szef służby zdrowia Armii Polskiej generała Władysława Andersa w Związku Radzieckim.
1988 (36 lat temu)
Zmarł aktor, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik Powstania Warszawskiego Mieczysław Milecki właść. Loretz.
1993 (31 lat temu)
W Rzeszowie w wieku 82 lat zmarł Wacław Kopisto oficer Wojska Polskiego II RP, członek Armii Krajowej, Cichociemny.
Miejsca pamięci

LICZBA MIEJSC PAMIĘCI

© 2019 -   pamietajskadjestes.pl - Wszelkie prawa zastrzeżone | Ustawienia ciasteczek